Parental Coaching

Ένας δρόμος για την ανατροφή υγειών συναισθηματικά παιδιών.

Με τον όρο Parent Coaching περιγράφεται η συνεργατική σχέση γονέα & επαγγελματία coach. Σκοπός της είναι η ενίσχυση της προσπάθειας του πρώτου να πετύχει τους στόχους του ως γονέας, με τρόπο που ταιριάζει στις αξίες του και καλύπτει τις ανάγκες της οικογένειας του. Το πλαίσιο δράσης, περιλαμβάνει τεχνικές ενίσχυσης της προσπάθειας των γονέων ώστε εκείνοι να είναι ικανοί να χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικές μεθόδους προς την σωστή (καθ αυτούς) , ανατροφή των παιδιών τους και την ομαλή οικογενειακή ζωή. Ο coach, βοηθά τους γονείς να ανακαλύψουν δυνάμεις και τρόπους ώστε να ανταποκριθούν στις ανάγκες του ρόλου τους.

Σε αυτή την σχέση, ο coach συμμετέχει με βάση τις γνώσεις και τις εμπειρίες του, αξιοποιεί τις προσωπικές του coaching ικανότητες αλλά και τα εργαλεία που έχει κατακτήσει μέσα από την εκπαίδευση του, ενώ συμμετέχει ισότιμα με βάση τον επαγγελματικό κώδικα δεοντολογίας.

H εξοικείωση των γονέων με τεχνικές ενεργητικής ακρόασης, η ενδυνάμωση τους, η ενίσχυση των θετικών τους συναισθημάτων και εμπειριών, η αποδοχή των συναισθημάτων αμφοτερόπλευρα, αλλά πολύ περισσότερο η κατανόηση και αξιοποίηση αυτού που περιγράφεται ως “Emotion Coaching” στην σχέση γονέα παιδιού, έχουν θετικά αποτελέσματα τόσο στις σχέσεις ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας όσο και στον συναισθηματικό κόσμο και την καθημερινότητα του παιδιού.

Active Listening (Ενεργητική ακρόαση)

Οι ανθρώπινες σχέσεις, είναι πρώτα και κύρια σχέσεις επικοινωνίας & κατανόησης. Βασική προϋπόθεση λοιπόν μιας καλής σχέσης είναι η καλή επικοινωνία ανάμεσα στους συμμετέχοντες. Η σχέση παιδιού γονέα δεν θα μπορούσε να εξαιρεθεί από αυτόν τον κανόνα.

Η επικοινωνία, σύμφωνα με τους ειδικούς του είδους είναι μια κυκλική διαδικασία. Το μήνυμα που μεταφέρει ο Α συνομιλητής στον Β, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αυτό που στέλνει ο Β στον Α και το αντίθετο. Η καλή ανταλλαγή μηνυμάτων λοιπόν, προϋποθέτει την σωστή κατανόηση τους. Μια στρεβλή κατανόηση θα οδηγήσει σε στρεβλό νέο μήνυμα και ούτω καθ’ εξής…

Στην coaching πρακτική η επικοινωνία είναι το σημαντικότερο ίσως εργαλείο με βάση το οποίο χτίζονται οι σχέσεις. Η ενεργητική ακρόαση είναι το έδαφος πάνω στο οποίο δομούνται αυτές οι σχέσεις. Τακτικές και εργαλεία ενεργητικής ακρόασης βοηθούν τον coachee, στην συγκεκριμένη περίπτωση τον γονέα, να ανοιχτεί όσο περισσότερο γίνεται, να ακούσει τον εαυτό του και να δει με καθαρότητα την κατάσταση που ο ίδιος παρουσιάζει. Παράλληλα, εξοικειώνεται με μια πρακτική που μπορεί να φέρει τα ίδια αποτελέσματα στην σχέση με το παιδί του.

Εφαρμόζοντας ενεργητική ακρόαση, ο γονέας ως παραλήπτης των μηνυμάτων του παιδιού προσπαθεί να ακούσει χωρίς κριτική, χωρίς να μπει σε διαδικασία ανταπάντησης στο μήνυμα που λαμβάνει. Μάλιστα, ενισχύει την αφήγηση με κινήσεις, εκφράσεις και λέξεις αποδοχής, ενώ προτρέπει σε περαιτέρω ανάλυση επεξήγηση με μια σειρά ανοιχτών ερωτήσεων. Περιγράφει με δικά του λόγια, ανατροφοδοτεί ή καθρεφτίζει το μήνυμα πίσω στον συνομιλητή του. Αυτή η απόδειξη αποδοχής, η ειλικρινή ενασχόληση με τις έγνοιες του παιδιού, το βοηθά να απελευθερωθεί από τα δεσμά των συναισθημάτων που το βαραίνουν, να ανακαλύψει ακριβώς το τι αισθάνεται και να το αποδεχτεί, ανοίγοντας ταυτόχρονα την πόρτα προς τον δρόμο της λύσης.

– Tools & Models (εργαλεία & μοντέλα)

Για το coaching, η λύση κάθε προβλήματος σε κάθε “σύστημα” κρύβεται μέσα στο ίδιο. Το coaching πιστεύει στην θετική πλευρά των ανθρώπων. Ενισχύει τις θετικές εμπειρίες και τα αντίστοιχα συναισθήματα και είναι αυτή η ενδυνάμωση που βοηθά τον coachee να ορίσει, να κατανοήσει και να προχωρήσει στην αλλαγή. Η εφαρμογή αυτής της πρακτικής γίνεται τόσο με την ενεργητική ακρόαση όσο και με “μοντέλα” λειτουργίας βασισμένα σε αυτή την εστίαση στην λύση ή τον στόχο.

Παρόμοια μοντέλα και εργαλεία εφαρμόζονται στο Γονεϊκό (Parent) Coaching.

Το Parent Coaching Institute, με έδρα την Washington των Η.Π.Α., έχει αναπτύξει ένα αποτελεσματικό μοντέλο parent coaching, βασισμένο στα παραπάνω.

Το “PCI model”, αναπτύσσεται σε τέσσερις συνιστώσες:

  • Αποδοχή των παιδιών και των γονέων ως “όλον”, με διαφορετικές ικανότητες, ταλέντα και ανάγκες, τα οποία το “σύστημα” οικογένεια επηρεάζει και διαμορφώνει.
  • Κατανόηση της σύγχρονης κοινωνίας και των επιπτώσεων της στα παιδιά. Περιλαμβάνει τις επιπτώσεις της τεχνολογίας, των media, της καταναλωτικής κοινωνίας και αντιμετωπίζει έτσι τις σύγχρονες “προκλήσεις” στην ανατροφή των παιδιών.
  • Γονεϊκότητα συμβατής εγκεφαλικής ανάπτυξης. Επικεντρώνεται στην πνευματική, “εγκεφαλική” ανάπτυξη των παιδιών με βάση τα δεδομένα των ίδιων και της οικογένειας τους.
  • Appreciative Inquiry, η οποία είναι και η μεθοδολογία της coaching διαδικασίας και βασίζεται στα θετικά γονέων και παιδιών.

Η συγκεκριμένη μεθοδολογία (Appreciative Inquiry), έρχεται με δάνειο από τον κόσμο των επιχειρήσεων και εφαρμόζεται προσαρμοσμένη στις ανάγκες του Γονεϊκού coaching. Η εφαρμογή της γίνεται σε τέσσερις φάσεις: Ανακάλυψη, όνειρο, σχεδιασμός, προορισμός.Με αυτή την σειρά, ο γονέας αφηγήται την ιστορία του με την ενίσχυση του coach, θέτει τους στόχους του, σχεδιάζει τα βήματά του και κατανοεί, ορίζει και εγκαθιστά την επιτυχία του.

Με βάση έρευνες του PCI, η εν λόγω πρακτική και η εγκατάσταση coaching σχέσης με μητέρες είχε σαν αποτέλεσμα:

  • Αύξηση της γονεϊκής ενασχόλησης του εαυτού, με αποτέλεσμα την αποτελεσματικότερη παροχή βασικών πόρων απαραίτητων για την σωστή ανατροφή των παιδιών.
  • Αύξηση της ικανότητας των γονέων να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες και την υποστήριξη που χρειάζονται για την προώθηση της ανάπτυξης του παιδιού τους.
  • Μεγιστοποίηση της εμπιστοσύνης στην ικανότητα τους να παίρνουν τις κατάλληλες αποφάσεις σχετικά με την ανατροφή των παιδιών τους.
  • Ενίσχυση της “χαράς της γονεϊκότητας” και ελαχιστοποίηση του άγχους

– Emotion Coaching

To Coaching και ιδιαίτερα το Parent coaching, δεν έχει σαν στόχο την παροχή συμβουλών. Ο coach δεν είναι ο ειδικός με τις έτοιμες λύσεις, αλλά το όχημα το οποίο θα χρησιμοποιήσει ο coachee, ώστε διαβαίνοντας την λεωφόρο του coaching να καταφέρει να φτάσει στον στόχο του. Ο ειδικός (ο οδηγός), είναι ο ίδιος ο coachee (γονέας) ο οποίος θα ανακαλύψει, θα ενισχύσει και θα εφαρμόσει τις δυνάμεις του, ικανές να τον οδηγήσουν στο επιθυμητό αποτέλεσμα.

Μέσα από αυτή την διαδικασία, ο γονέας ανακαλύπτει, αποδέχεται και αξιοποιεί τα συναισθήματα του και μαθαίνει τον τρόπο διαχείρισης των συναισθημάτων του παιδιού του. (Emotion Coaching).

Η ανεπαρκής ρύθμιση των συναισθημάτων των παιδιών και η κατανόηση τους, μπορεί να βελτιωθεί με την σωστή γονική επικοινωνία. Την ίδια δύναμη έχουν η αναγνώριση της συναισθηματικής έκφρασης (τόσο των παιδιών όσο και των γονέων) και η ενεργή συμμετοχή στις στρατηγικές αντιμετώπισης. Μια Emotion Coaching πρακτική, χαρακτηρίζεται από την θετική στάση των γονέων προς τα συναισθήματα των παιδιών την αποδοχή τους και την λεκτική καθοδήγηση αυτών, ως προς την αναγνώριση και την επίλυση “δύσκολων” συναισθηματικά καταστάσεων.

Αποδεδειγμένα, οικογένειες που εφαρμόζουν emotion coaching πρακτικές, έχουν καλύτερα αποτελέσματα ως προς την συναισθηματική σταθερότητα των παιδιών. Αυτές οι πρακτικές των γονέων, συνδέονται με καλύτερη συναισθηματική έκφραση των παιδιών, λιγότερες διαταραχές, αποχή από βίαιες συμπεριφορές και ικανότητα ξεπεράσματος ψυχολογικά δύσκολων καταστάσεων. Παράλληλα, οι προσαρμοστικές ικανότητες των παιδιών, παρουσιάζονται ευθέως ανάλογες με τις emotion coaching πρακτικές των γονιών τους ενώ και η γνώση των γονέων σχετικά με τις σκέψεις, φοβίες, ανασφάλειες, και άλλες συναισθηματικές καταστάσεις διευρύνεται με την ίδια αναλογία.

Μια αγαπημένη (μου) έκφραση είναι αυτή που λέει πως τα παιδιά είναι το μόνο “πράγμα” που έρχεται στο σπίτι χωρίς να διαθέτει manual. Προφανώς, αυτό είναι αληθινό! Και πως αλλιώς θα μπορούσε να είναι, αφού πρόκειται για ανθρώπους, ζωντανούς οργανισμούς, με διαφορετικές ικανότητες και ανάγκες. Παρ’ όλα αυτά, το ενδεχόμενο manual (σύμφωνα με το coaching) βρίσκεται μέσα στην ίδια την οικογένεια, στους γονείς και το παιδί, αποτελούμενο είτε από μερικώς γραμμένες είτε από άγραφες σελίδες που θα γραφούν με βάση τις γνώσεις, τις εμπειρίες και τα συναισθήματα των μελών της κάθε οικογένειας.

Ο ρόλος του parent coaching είναι διπλός. Από την μια φιλοδοξεί να ενισχύσει το “συγγραφικό” ταλέντο της οικογένειας και από την άλλη να αναπτύξει την κριτική τους σκέψη ώστε το τελικό αποτέλεσμα να είναι ένα πρωτότυπο, ιδιαίτερο “έργο”, ταιριαστό στις αξίες και τις ικανότητες των “συγγραφέων” του, ικανό να τους συντροφέψει στα υπόλοιπα βήματα της ζωής τους.

Αν το coaching έχει την δύναμη να ενισχύσει την προσπάθεια των ανθρώπων για αλλαγή και βελτίωση των συνθηκών της ζωής τους, το parent coaching μπορεί να συμμετέχει ενεργά στην οικοδόμηση μιας καλύτερης κοινωνικής λειτουργίας μέσω της ενίσχυσης της προσπάθειας των γονέων για την ανατροφή υγειών συναισθηματικά παιδιών.

“…γιατί αν γλυτώσει το παιδί, υπάρχει ελπίδα!”